TIBBİ FARMAKOLOJİ NEDİR?
Farmakoloji antik Yunancada pharmacos (ilaç) ve logos (bilim)kelimelerinden gelmektedir. Canlı organizmadaki ilaç etkilerini ve canlı organizmaya alınan ilaçların yapısını inceleyen bir bilim dalıdır. Kısacası; “ilaç bilimi” demektir. Farmakoloji, ilaçların etkilerini inceleyen ve ilaçların kullanımını optimize etmeye çalışan bir disiplindir. Bu alan, ilaçların nasıl çalıştığını, vücutta nasıl etkileşimde bulunduğunu ve hastalıkların tedavisinde nasıl kullanılabileceğini araştırır.
TIBBİ FARMAKOLOJİ ALT DALLARI NEDİR?
Farmakokinetik: Kısaca canlının ilaç üzerine yaptığı etkileri inceler.
Farmakodinami: Kısaca ilaçların canlı üzerindeki etkilerini inceler.
Toksikoloji: Zehir bilimi demektir.
Klinik Farmakoloji: Klinik deneme dönemine erişmiş ilaçların gönüllü hastalarda ve sağlıklı insanlar üzerinde incelenmesidir
Farmakogenetik: İlaçlara hastanın verdiği yanıtın genetik yapıya göre incelenmesiyle uğraşır.
Farmakogenomik: Farmakogenomik, genomun ilaç yanıtındaki rolünün incelenmesidir.
Psikofarmakoloji: İlaçların duygu durumu, algılar, davranış ve düşünce üzerindeki etkilerini inceleyen disiplindir.
Nörofarmakoloji: Sinir sistemi üzerine ilaç etkilerinin incelendiği bilim dalıdır.
Biyokimyasal Farmakoloji: İlaçların ortaya çıkardığı biyokimyasal değişimlerin incelendiği bilim dalıdır.
Moleküler Farmakoloji: İlaçların canlılarda üzerinde moleküler düzeydeki etkileriyle ilgilenir.
İmmüno Farmakoloji: Bağışıklık sistemiyle ilaç etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır.
FARMAKOLOJİNİN TIBBİ BİRİMLERDE ROLÜ NEDİR?
İlaç Tedavisi: Farmakoloji, hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların etkilerini ve yan etkilerini inceler. Tıbbi birimlerde, hastaların durumlarına uygun ilaçların seçilmesi, dozajların belirlenmesi ve ilaçların etkinliğinin takip edilmesi için farmakolojik bilgiye ihtiyaç duyulur.
İlaç Etkileşimleri: Tıbbi birimlerde, bir hastanın birden fazla ilaç kullanması yaygındır. Farmakoloji, farklı ilaçların birlikte kullanılması durumunda ortaya çıkabilecek etkileşimleri değerlendirir. Böylece olası riskler belirlenir ve uygun tedbirler alınır.
İlaç Güvenliği: Tıbbi birimlerde, ilaçların güvenli bir şekilde kullanılması büyük önem taşır. Farmakoloji, ilaçların yan etkilerini, toksisitelerini ve alerjik reaksiyonlarını değerlendirir. Bu bilgi, sağlık profesyonellerine ilaçların güvenli bir şekilde kullanılmasında rehberlik eder.
İlaç Araştırmaları: Farmakoloji, yeni ilaçların geliştirilmesi ve mevcut ilaçların iyileştirilmesi için yapılan araştırmalarda önemli bir rol oynar. Tıbbi birimlerdeki araştırma ekipleri, farmakolojik bilgiyi kullanarak ilaçların etkinliğini ve yan etkilerini değerlendirir.
İlaç Danışmanlığı: Farmakoloji, hastalara ve hasta yakınlarına ilaçlar hakkında bilgi vermek ve danışmanlık sağlamak için kullanılır. Tıbbi birimlerde, farmakoloji uzmanları, hastaların ilaçları doğru bir şekilde kullanmalarına yardımcı olur ve olası sorunları önlemek için rehberlik eder.
İLAÇ NEDİR?
Dünya sağlık örgütüne (WHO) göre ise ilaç; fizyolojik sistemleri veya patolojik durumları, hastanın faydasına gidermek araştırmak maksadıyla kullanılan veya kullanılması düşünülen madde veya ürünü olarak tanımlanmaktadır. İlaçlar;
- Hastalığı tedavi etmek,
- Önleyici tedavi,
- Teşhis etmek,
- Herhangi bir fizyolojik fonksiyonu düzeltmek, değiştirmek,
- Görüntüleme tekniği olarak kullanılabilir.
İLAÇLARIN KAYNAKLARI NEDİR?
İlaç; canlı organizma tarafından alındığında vücut işlevlerinde değişiklik yapan veya incelemek amacıyla kullanılabilen bitkisel, hayvansal, mineral veya sentetik maddelerdir. İlaçların kaynakları doğal, mineraller, hayvanlar yada bitkiler olabilmektedir.
İlaçların genel ad (jenerik), ticari ad ve kimyasal ad olmak üzere üç tür adı vardır:
- Genel ad (jenerik): İlacın ulusal ve uluslararası düzeyde standartlaşması için verilen addır. Bu ad, kimyasal addan yararlanılarak verilir.
- Ticari ad (müstahzar): İlacın üretimini yapan firma tarafından kendi ürünlerine verdikleri özel addır. Bazen bir ilacın birden fazla ticari adı olabilir.
- Kimyasal ad (bilimsel): Uluslararası Kimya Birliği tarafından belirlenen kimyasal yapıyı tanımlayan addır.
İLAÇLAR NASIL SAKLANMALIDIR?
- Temiz, kapalı, kuru, serin ve loş bir yerde saklanmalıdır.
- İlaç şişelerinin ağzı sıkıca kapatılmalıdır.
- Sulandırılmış ilaçlar kullanım süresi boyunca buzdolabında veya soğukta saklanmalıdır.
- Tarihi geçen ilaçlar kullanılmamalıdır.
- İlaçlar çocukların erişemeyeceği yerde kilitli olarak bulundurulmalıdır.