Haşimato Nedir?
Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı ve kronik iltihaplanmaya yol açtığı otoimmün bir hastalıktır. Tiroid bezinin büyümesi (guatr), yorgunluk, kilo alımı, saç dökülmesi, üşüme hissi ve depresyon gibi belirtilere yol açabilir.
Tiroid Bezi Nedir?
Normalde vücudu virüslerden ve bakterilerden korumakla görevli olan antikorlar, Hashimoto durumunda tiroid hücrelerini bir “düşman” veya yabancı madde olarak algılar. Vücut kendi tiroid bezine karşı savaş açar ve bu sürekli saldırı tiroid bezinde kronik bir iltihaplanmaya (tiroidit) yol açar. Zamanla bu saldırılar nedeniyle tiroid bezi hasar görür, yorulur ve vücudun ihtiyacı olan tiroid hormonlarını yeterince üretemez hale gelir. Bu durum hormon yetersizliğiyle sonuçlandığında tıpta buna “hipotiroidi” (tiroidin az çalışması) adı verilir.
Endokrin bezi tiroid hormonları salgılar. TSH hormonu kan dolaşımı yoluyla tiroid bezine ulaşır ve bu bezin T3 (Triiyodotironin) ve T4 (Tiroksin) hormonlarını üretmesini sağlar. Bu hormonlar vücudun enerji dengesini düzenleyen temel hormonlardır.
Tiroid hormonları;
- Metabolizmanın sağlıklı çalışmasını sağlar
- Kalp atış hızını düzenler
- Vücut ısısının dengede kalmasına yardımcı olur
- Besinlerin enerjiye dönüşümünü destekler
- Bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkıda bulunur.
Haşimato Neden Olur?
Bağışıklık sisteminin tiroid bezini yabancı bir doku olarak algılayarak zarar verir. Haşimato bir otoimmün hastalıktır. Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Kadınlarda daha sık görülmesi, hormonal değişikliklerin ve östrojen seviyesinin etkili olabileceğini göstermektedir.
Haşimatoya neden olabilecek diğer etkenler:
- Genetik yatkınlık
- Tip 1 diyabet
- Vitiligo
- Çölyak Hastalığı
- Addison Hastalığı
- Romatoid artrit
- Pernisiyöz Anemi
- Kelebek Hastalığı (Lupus)
- Anti-TPO pozifliği olanlar
- Kalp yetmezliği olan kişiler
- Stres
Haşimato Belirtileri Nelerdir?
Hastalık genellikle çok yavaş, bazen yıllar içinde sinsi sinsi ilerler ve başlarda hiçbir belirti vermeyebilir. Ancak tiroid hormon seviyeleri düştükçe şu şikayetler başlar:
Sürekli Yorgunluk: Yeterince uyusanız bile sabahları dinlenmemiş uyanma hali.
Kilo Almaya Eğilim: Metabolizma hızı yavaşladığı için kilo vermede zorlanma veya nedensiz kilo artışı.
Üşüme: Soğuğa karşı aşırı hassasiyet (diğer insanlar üşümezken sizin üşümeniz).
Fiziksel Değişimler: Ciltte aşırı kuruluk, saçlarda incelme ve dökülme, tırnaklarda kırılma.
Hormonal Etkiler: Adet düzensizlikleri, yoğun veya uzun süren kanamalar.
Diğer Belirtiler: Bağırsak hareketlerinin yavaşlamasına bağlı kabızlık, eklem ve kas ağrıları, zihinsel sis (odaklanma zorluğu).
Haşimato Nasıl Teşhis Edilir?
Haşimato hastalığının teşhisi , çoğunlukla halsizlik, saç dökülmesi gibi şikayetlerle doktora gitmesiyle konulur. Doktor tarafından şikayetler değerlendirildikten sonra kan tetkiki ve ultrason testi istenmektedir.
Kan tetkikinde TSH, T4, T3 hormonları, anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorlarına bakılmaktadır. Ultrason testinde ise tiroid bezinin yapısı incelenmektedir.
Gebelik ve Haşimato
Gebelik süreci boyunca hem anne adayını hem de bebeği etkileyebilecek bazı sorunlar ortaya çıkabilir. Fakat düzenli takip ve dikkatli bir tedavi planlaması ile yüksek başarı oranıyla kontrol altına alınabilmektedir.
Hamilelikte haşimato tedavi edilmediğinde kalp yetmezliği, koma gibi ayati risk oluşturabilecek durumlar oluşturabilmektedir.
Gebelik döneminde sık görülen halsizlik ve yorgunluk gibi şikayetler, tiroid bozukluklarının fark edilmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle gebelik planlanmadan önce ve gebelikte tiroid fonksiyon testlerinin yapılması büyük önem taşır.
Tiroid hormonları anne karnındaki bebeğin özellikle beyin ve sinir sistemi gelişimi için yeterli tiroid hormonu gereklidir.
Gebeliğin ilk haftalarında bebek kendi tiroid hormonunu üretmez ve ihtiyacını tamamen anneden karşılar. Yaklaşık 10–12. haftalarda bebeğin tiroid bezi çalışmaya başlar. Ancak yine de tiroid hormonlarının temel yapı taşı olan iyot açısından bebek anneye bağımlı olmaya devam eder.
Bazı kadınlarda doğumu takip eden ilk yıl içinde tiroid fonksiyon bozuklukları gelişebilir. Bu tablo postpartum tiroidit olarak adlandırılır ve doğum sonrası dönemde ortaya çıkan tiroid iltihabını ifade eder.
Haşimato Tedavisi Nedir?
Yaşanan hormonal dengesizliği gidermek için tiroid hormonu takviyesi yapılmaktadır. Verilen ilaçta ana bileşen olarak L-tiroksin (levotiroksin) kullanılır ve dozu tiroid değerlerine göre hassas bir şekilde ayarlanır. Haşimato tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık değildir. Ancak gelişen hipotiroidi, tedavi ile kontrol altına alınır. Doğru doz ayarlandığında metabolizma normale döner, şikayetler azalır ve kişi sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Doktorun önerdiği süre aralığında kontrollere gitmek oldukça önemlidir.
Ek olarak
- Sağlıklı bir yaşam tarzı,
- Dengeli beslenme,
- Stresten kaçınma ve
- Egzersiz tedaviyi destekleyecektir.
Haşimato Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Haşimato hastalığının belirtileri nelerdir?
Halsizlik, kilo artışı, depresyon, adet düzensizlikleri ve guatr en çok görülen belirtilerdir.
Haşimato hastalığı tedavi edilebilir mi?
Haşimato tamamen iyileşebilen bir hastalık değildir. Ancak belirtiler hafifletilebilir.
Haşimato hastalığı kilo aldırır mı?
Metabolizma yavaşlar ve bu da kilo artışına neden olabilir.
Haşimato için hangi bölüme gitmeliyim?
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarına gitmeniz gereklidir.
Haşimato Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalıdır?
İyot, selenyum ve çinko açısından yeterli ve dengeli bir beslenme önem taşır. Rafine şeker ve yoğun şekilde işlenmiş ürünlerden uzak durulması önerilir.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır.Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.