Gebelikte annenin beslenmesi ile anne karnındaki bebeğin sağlığı açısından büyük öneme sahiptir. Anne karnındaki bebeğin gelişimi annenin gebeliği süresince yeterli ve dengeli beslenmesi ile mümkündür.
- Gebelik süresince annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi ile bebekte bazı sorunlara neden olabilir. Bu sorunlar:
- Zamanından önce, erken doğum (prematüre)
- Düşük doğum ağırlıklı bebek (doğum ağırlığı 2500g’ın altında olanlar)
- Bedensel ve zihinsel gelişimi yetersiz bebek doğumları
- Ölü doğumlar
Gebelikte bebeğinizin sağlığı için kontrol edebildiğiniz tek faktör yeterli ve dengeli beslenmektir.
Gebelikte Beslenme Neden Önemlidir?
Gebelikte annenin vücudunda bazı değişiklikler meydana gelir. Gelişen bu değişikliklerle birlikte hem annenin hem de bebeğin gereksinmelerini karşılayabilmek beslenmesine daha fazla dikkat etmek zorundadır.
Bebeğin Sağlıklı Gelişimi İçin Gereklidir
Anne karnındaki bebeğin tüm organları, dokuları ve sistemleri annenin besinlerden aldığı vitamin, mineral ve proteinlerle oluşur. Folik asit, demir, kalsiyum, omega-3 gibi besin öğeleri, beyin gelişimi, kemik yapısı ve sinir sistemi gibi hayati yapıların oluşumunda büyük rol oynar.
Anne Sağlığını Korur
Hamilelikte sağlıksız beslenme, annede kansızlık, halsizlik, bağışıklık sistemi zayıflığı ve gebelik diyabeti gibi sağlık sorunlarına yol açabilir. Dengeli bir beslenme annenin kendini daha enerjik hissetmesini sağlar, doğum sonrası toparlanma sürecini hızlandırır.
Doğum Komplikasyonlarını Azaltır
Yeterli ve dengeli beslenen anne adaylarında düşük doğum ağırlığı, erken doğum, preeklampsi gibi risklerin azaldığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Sağlıklı beslenme, bebeğin zamanında ve sağlıklı bir şekilde dünyaya gelme şansını artırır.
Hamilelikte aşırı kilo almak doğumu zorlaştırabilir ve gebelik sonrası kilo vermeyi güçleştirebilir. Sağlıklı besin tercihleriyle hem yeterli kilo alınır hem de ideal sınırlar korunmuş olur.
Bebeğin İleri Yaş Sağlığını Etkiler
Araştırmalar, annenin gebelikteki beslenme düzeninin bebeğin ileri yaşlardaki obezite, diyabet ve kalp hastalıkları gibi kronik hastalık risklerini etkileyebileceğini göstermektedir. Yani hamilelikteki her öğün, çocuğun geleceği için bir yatırımdır.
Gebelikte Beslenmeye Bağlı Hangi Hastalıklar Görülebilir?
Kansızlık: Kansızlık (anemi); taşikardi, yorgunluk, baş dönmesi, düşük ağırlıklı bebek doğumu ve hatta bebek ölümlerine neden olabilmektedir.
Ödem: Hamileliğin özellikle son üç ayında anne adaylarında ödem (vücutta sıvı birikmesi) sıkça görülür. Ayak bileklerinde, ellerde veya yüzde oluşan bu şişlikler çoğu zaman gebeliğin doğal bir parçası olarak kabul edilir. Ancak ödemin şiddeti ve yaygınlığı dikkatle izlenmelidir.
Aşırı ödem, preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) gibi ciddi bir duruma işaret edebilir. Preeklampsi, yüksek tansiyon ve organ hasarına yol açabilir; tedavi edilmediğinde hem anne hem de bebek için hayati risk oluşturur. Bu durum genellikle gebeliğin son dönemlerinde daha da tehlikeli hale gelir.
Osteomalasia (Kemik Dokusu Harabiyeti): Hamilelik döneminde artan kalsiyum ve fosfor ihtiyacı hem annenin hem de bebeğin kemik sağlığı açısından büyük önem taşır. Yeterince güneş ışığı almamak ve yeterli kalsiyum-fosfor alamamak, annenin kemiklerinden bu minerallerin çekilmesine neden olur. Bu durum, kemik dokusunun yumuşamasına ve yapısının bozulmasına yol açar, osteomalazi (kemik yumuşaması) olarak adlandırılan bu durum, gebelikte ciddi bir sağlık sorunu haline gelebilir.
Gebelik Zehirlenmesi : Gebeliğin son döneminde kan basıncının (hipertansiyon) artması, idrarla protein kaybı sonucu el ve ayaklarda ağır ödemlerle ortaya çıkmaktadır. Kronik hastalığı olan (böbrek, kalp hastası, diyabetik) gebelerde, ileri yaş (35 yaş üzeri) gebeliklerde, çok ve sık aralıklı doğum yapan kadınlarda, sıklıkla ortaya çıkabilir.
Gebelikte Kilo Alımı Nasıl Olmalı?
Bir kadının hamilelik öncesi vücut kitle endeksi (VKİ), hamilelik sırasında toplam kaç kilo alması gerektiğini belirler.
Aşırı kilolu veya obez kadınlarda önerilen toplam gebelik ağırlığı artışı normal kilolu kadınlara göre daha düşük olmalıdır. Hamilelikte kilo alımı 12. haftadan sonra başlar. İlk 3 ayda annenin kilo alımının bebeğin doğum kilosu üzerine etkisi yoktur.
Gebelikte günlük kalori gereksinimi 1. Trimesterde 200 kcal, 2.trimesterde 300 kcal, 3. trimesterde 400 kcal artar. BU değerler vücut kitle indeksine bağlı olarak değişir.
Genel olarak hamilelikte alınan kilo;
- Fetüs,
- Plasenta,
- Rahim,
- Amniyotik sıvı,
- Artan maternal kan hacmi,
- Büyüyen meme bezi,
- Gebenin yağ dokusundaki su, protein veya yağdan oluşur.
Eğer VKİ’niz 18.5 ile 24.9 arasındaysa, yani boyunuza göre sağlıklı bir kiloya sahipseniz, gebelik süresince toplam 10 ila 15 kilogram almanız yeterli olacaktır. İlk üç ayda 0.5 ila 2.5 kilogram arasında bir kilo artışı normal kabul edilirken, ikinci ve üçüncü trimesterde haftada ortalama 0.5 kilogramlık bir artış, bebeğinizin sağlıklı gelişimi için idealdir.
VKİ’niz 18.5’in altındaysa, yani zayıf kategorisindeyseniz, gebelik boyunca almanız gereken kilo miktarı 12 ila 18 kilogram arasında olmalıdır. Bu durumdaki anne adaylarının vücudu, hem kendi ihtiyacını hem de bebeğin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için daha fazla enerjiye ve besin öğesine ihtiyaç duyar.
VKİ’si 25 ile 29.9 arasında olan fazla kilolu anne adaylarında ise gebelikte alınması önerilen kilo aralığı 8 ila 12 kilogramdır. Bu aralık, hem bebeğin gelişimini destekler hem de annenin gebelik komplikasyonları yaşama riskini azaltır. Eğer VKİ’niz 30’un üzerindeyse, yani obezite sınırındaysanız, almanız gereken kilo miktarı 6 ila 10 kilogram arasında olmalıdır. Bu durumdaki gebelerin kilo alımı daha dikkatli izlenmeli, olası sağlık risklerine karşı doktor kontrolünde bir beslenme planı uygulanmalıdır.
İkiz gebelik söz konusu olduğunda ise kilo artışı daha fazladır. Normal kilodaki anne adaylarında 18 ila 25 kilogram, fazla kilolularda 15 ila 23 kilogram ve obez anne adaylarında ise 12 ila 20 kilogram arasında kilo alımı önerilir. Çünkü birden fazla bebek taşıyan kadınların besin ve enerji ihtiyacı da daha yüksektir.
Gebelikte sağlıklı kilo alımı, bebeğin ideal doğum ağırlığına ulaşmasını sağlar, erken doğum ve doğum komplikasyonları riskini azaltır. Aynı zamanda annenin doğum sonrası toparlanma sürecini kolaylaştırır. Bu nedenle, kilo takibi gebelik boyunca düzenli olarak yapılmalı, beslenme planı VKİ’ye göre şekillendirilmelidir.
Hamilelikte Ay Ay Beslenme Tablosu
1.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Hamileliğin ilk ayında, henüz hamile olduğunuzu fark etmemiş olabilirsiniz. Hamile kalmaya çalışıyorsanız veya hamile olabileceğinizden şüpheleniyorsanız önemli olan folik asit alımıdır. Yapraklı yeşil sebzeler, zenginleştirilmiş tahıllar, baklagiller, turunçgiller tüketilmelidir.
2.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Hamileliğin erken dönemlerinde, vücudunuz gebeliğe uyum sağlarken mide bulantıları, özellikle sabah saatlerinde daha sık görülebilir. Bu süreçte mideyi yormamak adına küçük ama sık öğünler tüketmek önemlidir. Aynı zamanda vücudun susuz kalmamasına dikkat etmek de bulantıların hafifletilmesine yardımcı olabilir. Bu dönemde beslenmenin odak noktası, B vitaminleri ve demir alımını yeterli düzeyde karşılamaktır. Tam tahıllar, taze meyveler ve yeşil yapraklı sebzeler, yağsız kırmızı et, tavuk, balık, kuru fasulye gibi baklagiller ve demirle zenginleştirilmiş tahıl ürünleri tercih edilmelidir.
3.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Bu dönemde demir ihtiyacı artar. Demir emilimini artırmak için C vitamini içeren gıdalarla birlikte tüketmek önerilir. Kırmızı et, tavuk, balık, ıspanak, pazı, C vitamini kaynağı meyve ve sebzeler, demirle zenginleştirilmiş tahıl ürünleri tercih edilmelidir.
4.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Bebek büyümeye başladıkça protein ihtiyacı artar. Aynı zamanda enerji ihtiyacını karşılamak için sağlıklı karbonhidratlara yönelmek gerekir. Yumurta, süt ürünleri, kuru baklagiller, tam buğday ekmeği, fındık, badem gibi sağlıklı yağlar tercih edilmelidir.
5.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Kemik gelişimi bu dönemde hızlanır. Kalsiyum ve D vitamini hem bebeğin iskelet sistemi hem de annenin kemik sağlığı için kritik önemdedir. Süt, yoğurt, peynir, yumurta sarısı, sardalya gibi küçük kemikli balıklar tercih edilmelidir.
6.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Büyüyen rahim bağırsaklara baskı yapmaya başlar ve kabızlık görülebilir. Lifli beslenme bu ayda ön planda olmalıdır. Tam tahıllar, sebze ve meyve kabuklarıyla birlikte, bol su,k uru kayısı, kuru erik tercih edilmelidir.
7.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Vücut sıvı ihtiyacı artar. Aynı zamanda ödem oluşmaya başlayabilir. Tuz tüketimi azaltılmalı, potasyum içeren besinler tercih edilmelidir. Günde en az 2,5 litre su,muz, avokado, tuzu azaltılmış yemekler tercih edilmelidir.
8.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Anne adayı kendini daha yorgun hissedebilir. Enerji verici ama hafif besinler tercih edilmelidir. Yağlı ve ağır yemeklerden kaçınılmalıdır. Meyve, yoğurt, yulaf gibi hafif ara öğünler, haşlama ve buharda pişmiş sebzeler, fındık, ceviz gibi sağlıklı atıştırmalıklar tercih edilmelidir.
9.Ay Nasıl Beslenilmeli?
Sindirim sistemi yavaşlar, mide yanmaları olabilir. Az az ve sık sık beslenmek, doğuma hazırlık için en iyi yaklaşımdır. Aynı zamanda omega-3 yağ asitleri, bebek beyin gelişimi için önemlidir. Az yağlı ve kolay sindirilen yemekler, Omega-3 kaynağı balık, tam buğday ürünleri, günde 5-6 küçük öğün yapılmalıdır.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır.Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.