Prostat alt idrar yollarında, mesanenin alt kısmında yerleşmiş bir bezdir. Yalnızca erkeklerde bulunur. Semende bulunan bir sıvı salgılar. Prostat, ejakülasyon sırasında semenin dışarı atılmasına yardımcı olan düz kas liflerini içerir. Sağlıklı bir prostat, yaklaşık olarak iri bir ceviz büyüklüğündedir ve hacmi 15-25ml’dir. Prostat hastalıkları genellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkar.
Prostat Hastalıkları
Erkeklerin yaşlanması ile birlikte hormonal ve çeşitli faktörlere bağlı olarak prostat bezinde büyüme meydana gelir. Prostat bezinin 2 türlü büyümesi söz konusudur;
- İyi huylu büyüme
- Prostat kanseri olarak tanımlanan kötü huylu büyüme
Prostat alt idrar yollarında, mesanenin alt kısmında yerleşmiş bir bezdir. Yalnızca erkeklerde bulunur. Semende bulunan bir sıvı salgılar. Prostat, ejakülasyon sırasında semenin dışarı atılmasına yardımcı olan düz kas liflerini içerir. Sağlıklı bir prostat, yaklaşık olarak iri bir ceviz büyüklüğündedir ve hacmi 15-25ml’dir. Prostat hastalıkları genellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkar. Elli yaş üstündeki erkeklerde alt idrar yollarında rahatsız edici belirtilere yol açarlar. Bu belirtiler daha sıklıkla iyi huylu büyüme olarak bilinen bir hastalık olan prostatın büyümesinden kaynaklanır. Başka şartlar da bu semptomlara yol açabilir ve doktorunuz bunları gözönünde bulundurur. Prostat hastalıkları çok endişe verici olabilir ancak iyi huylu büyümenin prostat kanseri olmadığının bilinmesi önemlidir. İyi huylu büyüme tedavi edilmediği durumda bile prostat kanserine dönüşmez. Ancak iyi huylu prostat büyümesi ve prostat kanseri yaşla birlikte gelişebilir ve beraber görülebilir. Endişelerinizi gidermek için üroloğunuza danışmalısınız. İyi huylu prostat büyümesi normal idrar yaptığınız yolu etkileyebilir. Bu, büyüyen prostatın, mesane çıkışında idrar yoluna baskı yapması nedeniyle ortaya çıkar.
Prostat Hastalıkları Belirtileri Nelerdir?
İyi huylu büyüme ile ilişkili belirtiler idrar yapmayı değişik yollarla etkileyebilir:
Depolama Belirtileri:
- Normalden daha sık idrar yapma ihtiyacı
- Gece idrar yapmak için uyanma ihtiyacı
- Ani idrar yapma ihtiyacı ve bu ihtiyacın ertelenememesi
- İstemsiz idrar kaçırma
İşeme Belirtileri:
- Zayıf akımlı idrar yapma
- Çatallı ve dağınık idrar akımı
- Kesik kesik idrar yapma
- Ikınarak idrar yapma
- İdrar yapmaya başlamadan önce bekleme
- İdrar yapmanın çok uzun sürmesi
Miktürasyon (işeme) Sonrası Belirtiler:
- Mesanenin tam boşalmadığı hissi
- İşeme sonrası iç çamaşırına istemsiz idrar kaçırma
Belirtiler bazen hafif olabilir. Örneğin daha sık idrar yapma ihtiyacı hissedersiniz veya mesanenizi tam boşaltmanız güçleşebilir. Bu hafif belirtiler yaşlanma sürecinin hareket, hafıza ve esneklikteki azalma gibi normal bir parçası olabilir. Doktorunuz bu hafif belirtileriniz için tedavi önermeyebilir. Belirtiler bazen çok rahatsız edici olabilir ve yaşam kalitenizi olumsuz etkileyebilir. Bu durumda tedaviden yarar görebilirsiniz.
Önceki bölümde listelenen belirtiler yalnızca iyi huylu büyümenin değil birçok hastalığın işareti olabilir. Doktor ve hemşireler belirtilerinize neyin sebep olduğunu anlamak için bir takım testler yaparlar. Bu yüzden doktorunuz tanı koymadan önce bir takım testlere ihtiyaç duyabilir. Öncelikle, doktor sizin tıbbi özgeçmişinizi öğrenir ve fizik muayenenizi yapar.
Daha sonra idrar ve kan testleri, mesane ve prostatınızın görüntülenmesi ve gerektiğinde de diğer testler gerçekleştirilebilir. Tanı konulduktan sonra tedaviye genellikle ilk olarak ilaç tedavisi ile başlanır. İlaç tedavisinden yeterli yarar sağlanamayan durumlarda cerrahi tedaviler değerlendirilir. İyi huylu prostat büyümesinde alfa blokerler ve 5 alfa redüktaz enzim inhibitörü olarak adlandırılan maddeleri içeren ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar idrar şikayetlerinde rahatlama sağlarlar. 5 alfa redüktaz enzim inhibitörleri ise aynı zaman da prostatın bir miktar küçülmesini de sağlar.
Yeterli sürede ilaç tedavisi almış kişilerde prostat hastalığı yaşam kalitesini düşürecek, kişinin hayat standartını olumsuz etkileyecek duruma gelmişse cerrahi tedavi önerilmektedir.Tıbbi olarak ameliyatın yapılması gereken haller ise tekrarlayan idrar yolu iltihabı olanlar, mesane taşı olanlar, böbrek yetmezliğine kadar ilerlemiş hastalığı bulunanlar, idrar kanaması olup ilaç tedavisiyle kanaması düzelmeyen hastalardır. Ayrıca idrar yapamadığından sonda takılan hastalarda sonda çekilince halen idrar yapamıyorlarsa cerrahi tedaviye geçilmesi daha uygundur. Operasyonlar temelde açık ve kapalı yöntemler olarak 2 gruba ayrılmaktadır. Açık ameliyatlar günümüzde daha az sıklıkla tercih edilmektedir.
En büyük nedeni ameliyat sonrası dönemin daha zor geçmesi ve iyileşme süresinin daha uzun olmasıdır. Genellikle 80-100 ml’nin üzerindeki prostatlarda tercih edilmektedir. Kapalı ameliyatlar hastalar tarafından %90-95 oranında yüksek tercih oranı göstermektedir. TUR ameliyatı ve HOLEP yöntemiyle prostatın çıkarılması olarak adlandırılır. Başarı şansı açık ameliyat kadar yüksek, ameliyat sonrası oluşabilecek yan etki oranları daha düşüktür. Penisten kamerayla girilerek idrar kanalına baskı yapan prostat kısmının parça parça kesilerek çıkarılması esasına dayanır. Prostatın sadece kapsülünün kesilmesi, lazerle buharlaştırma gibi farklı yöntemlerle de yapılabilmektedir. Özellikle açık ameliyat sırasında kanama olabilir. Bu risk daha az olmakla beraber kapalı ameliyatta da vardır. Kapalı ameliyat sırasında kullanılan yıkama sıvısına bağlı sorunlar da görülebilir. Bu yan etkiler çoğunlukla uygun tedavilerle düzeltilebilir.
Prostat Kanseri Nedir?
Prostat kanseri, prostatta yer alan kötü huylu bir tümördür. Prostat kanserinin çeşitli evreleri vardır. Sizin tedavi ve yaşamınız, tümörün belirli özelliklerine ve tıbbi ekibinizin uzmanlığına bağlıdır. Prostat kanserlerinin çoğu yavaşça gelişir ve herhangi bir bulguya neden olmaz. Hızlı büyüyen prostat kanseri nadir görülür. Prostat kanseri riski yaşın ilerlemesi ile artmaktadır. Prostat kanseri tanısında ortalama yaş 69’dur. Prostat kanseri Avrupa’da yaşlı erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Ülkemiz’de prostat kanseri için sağ kalma oranı oldukça yüksektir ve halen yükselmeye devam etmektedir. Prostat kanseri en yüksek olarak ailesinde prostat kanseri olan kişilerde görülmektedir. Ayrıca ileri yaş, hayvansal yağ oranı yüksek yiyeceklerle beslenme ve sigara içenlerde diğer yüksek risk gruplarıdır.
Prostat Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Prostat kanseri genellikle belirti vermez. Çoğu durumda, belirtiler iyi huylu prostat büyümesi veya enfeksiyona bağlı olarak görülmektedir. Prostat kanserinin belirtiye neden olması çoğunlukla ileri evrede olduğuna işaret etmektedir. Bundan dolayı belirtilere neyin neden olduğunu anlamak için doktora başvurmanız önemlidir. İyi huylu büyümede ortaya çıkan idrar belirtilerine ek olarak
- Barsak kontrolünün kaybı
- Kalça, sırt, göğüs ve bacaklarda ağrı
- Bacaklarda güçsüzlük gibi belirtiler prostat kanseri hastalarında görülebilir.
Kemik ağrısı, kanserin vücuda yayılmasının bir işareti olabilir. Bu durum metastatik(Yayılmış) hastalık olarak bilinmektedir.
Prostat Kanseri Tanısı İçin Hangi Testler Yapılmaktadır?
Prostat kanserini tespit etmek için en yaygın kullanılan araç kandaki prostat-spesifik antijen (PSA) seviyesini ölçen bir testtir. Özellikle 45 yaşından sonra tüm erkeklerin ve 1. derece akrabasında prostat kanseri olan 40 yaşındaki erkeklerin düzenli olarak Üroloji uzmanına muayene olmaları ve PSA testlerini yaptırmaları gerekmektedir.
Kanınızdaki PSA düzeyi çok yüksek ise, bu prostat hücrelerinin alışılmadık biçimde davranmakta olduğunu göstermektedir. Bu, prostatınızda yer alan bir tümör nedeniyle olabileceği gibi, enfeksiyon yada iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle de olabilir. Hekiminiz test sonucu ile birlikte yaşınızı ve aile geçmişinizi kullanarak prostat kanserine sahip olma ihtimalinizi değerlendirecektir. Risk yüksek ise, prostat dokusundan biyopsi yöntemiyle inceleme önerilmektedir. Bu test tümöre sahip olup olmadığınızı doğrulamak amacıyla yapılmaktadır. Prostat biyopsisinde, 8-12 arasında prostat doku örneği alınmaktadır. Doku örnekleri tanıda yardımcı olması ve gelecekteki tedavinin belirlenmesi açısından bir patoloji hekimi tarafından incelenmektir.
Prostat Kanseri Nasıl Tedavi Edilmektedir?
Prostat kanseri tedavi seçenekleri aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir.
- Radikal prostatektomi operasyonu (Açık cerrahi, Laparoskopik cerrahi, Robotik cerrahi )
- Radyasyon tedavisi
- Hormonal tedavi
- Aktif izlem
- Bekle gör
Hastalar için doğru tedavi yolu hakkındaki tüm kararlar, hastanın tümör sınıflandırması, prognozu, genel sağlık durumu, hastanedeki tedavi seçenekleri, kişisel tercihleri dikkatli bir şekilde değerlendirildikten sonra alınır.
Sonuç olarak günümüzde orta yaş grubu erkeklerde yaşamı tehdit eden ve yaşam kalitesini bozabilecek prostat hastalıklarına gelişmiş tanı teknikleri ve teknolojik cihazlar ile erken tanı koyulabilmekte ve tedavisi mümkün hale gelmektedir.
Web sitesi içeriklerimiz Yayın Danışma Kurulu tarafından onaylanarak yayınlanmaktadır.Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununda, uzman bir sağlık profesyoneline danışmanız önerilir.