Diyabet, insülin direnci, insülin yokluğu veya her ikisinin bir arada bulunmasına bağlı olarak gelişen, kan şekerinin yüksek olduğu kronik bir metabolizma hastalığıdır.
Belirtileri Nelerdir ?
İnsülin pankreas bezinden salınan kandaki şeker seviyesini kontrol eden ana hormondur. Pankreas yeterli ve efektif insülin salınımı gerçekleştiremez ise kanda kan şekeri yükselir ve ağız kuruluğu, susama hissi, çok su içme, çok ve sık idrar yapma, gece idrara çıkma, halsizlik, yorgunluk, sık acıkma, çok yemek yemeye rağmen kilo kaybı, ciltte kuruma ve kaşıntı, bulanık görme, deri ve idrar yolu infeksiyonları, vajinal kaşıntı, tekrarlayan mantar infeksiyonları, yaraların geç iyileşmesi, ayaklarda ,bazen de ellerde, hissizlik veya uyuşma, karıncalanma gibi birçok şikayete neden olur.
Görülme Sıklığı
Diyabet tüm dünyada oldukça sık görülen bir sağlık sorunudur ve giderek artmaktadır. Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) verilerine göre 2019 yılında dünyadaki diyabetli hasta sayısı 463 milyondur. Hastalığın giderek yaygınlaştığı dikkate alındığında ülkemizde 20 yaş üzeri her 100 kişiden en az 15’inin diyabetli olduğu tahmin edilmektedir. Tahminlere göre, Türkiye, 2045 yılı itibari ile dünyada en yüksek diyabetli nüfus barındıran ilk 10 ülke arasına girecektir.
Dünya Sağlık Örgütü 1921 yılında insülini bularak milyonlarca hastasının tedavisini mümkün kılan Frederich Banting'in doğum yıl dönümü anısına 14 Kasım tarihini Dünya Diyabet Günü olarak kutlanmasına karar vermiştir.
Risk Faktörleri Nelerdir
- 40 yaşından itibaren herkes ve risk faktörü taşıyan tüm bireyler mutlaka tip 2 diyabet için taranmalıdır.
- Fazla kilolu olmak
- Birinci ve ikinci derece yakınlarında diyabet bulunması
- Hipertansiyon (kan basıncı ≥140/90 mmHg)
- Kan yağlarında yükseklik
- Sedanter yaşam tarzı veya düşük fiziksel aktivite
- Daha önce gebelik diyabeti öyküsü olması veya iri bebek doğurma öyküsü
- Kalp damar hastalığı, inme öyküsü olması
- Polikistik over sendromu (PKOS)
Tanısı en az 8 saat süren açlık sonrası alınan kan testleri veya lüzum halinde yapılan şeker yükleme testleri ile kolayca koyulabilir.
Diyabet Zararları Nelerdir
Diyabet hastalığı kalp ve damar hastalıklarına, inmeye, görme bozukluklarına, görme kaybına, sinir ve böbrek yetmezliğine, ayakta yara oluşmasına, kangren (Gangren) ve buna bağlı uzuv kayıplarına neden olabilir, gebelerde ise bebeğin sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.
Diyabet hastalığı yaşam boyu izlem ve tedavi gerektirir. Doğru beslenme (tıbbi beslenme tedavisi), fiziksel aktivitenin artırılması ve ilaçlar (haplar ve insülinler) tedavinin temelini oluşturur. Bütün bunların doğru uygulanabilmesi içinde diyabet eğitimi çok önemlidir. Sağlıklı beslenme, yeterli fiziksel aktivite ile riskinizi azaltabilirsiniz.
Uzm. Dr. Mina Gülfem Kaya
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
Lokman Hekim Üniversitesi Ankara Hastanesi